Τρίτη, 6 Ιανουαρίου 2009

ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΕ Ο ΝΤΕΝΚΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ

Τα φετεινά έγγραφα του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών που αποδεσμεύθηκαν, πέρασαν ουσιαστικά χωρίς συζήτηση.
Άλλες χρονιές οι συζητήσεις έδιναν και έπαιρναν.

Παραθέτω εδώ ένα κείμενο του Μακάριου Δρουσιώτη γι αυτά τα έγγραφα που δημοσιεύθηκε στον "Πολίτη" στις 4 Ιανουαρίου 2009.

Πιστεύω ότι δίνει τροφή για συζήτηση.

* * *


Αρχεία Φόρεϊν Όφις - Αποκαλύπτουμε το έγγραφο του Αντωνάκη Αναστασίου που σόκαρε τους Βρετανούς

Με αφορμή ορισμένα έγγραφα του βρετανικού υπουργείου Εξωτερικών που δόθηκαν στη δημοσιότητα ύστερα από τη συμπλήρωση 30 χρόνων από τη σύνταξη τους, άνοιξε και πάλι ο διάλογος για το παρασκήνιο του πραξικοπήματος και της τουρκικής εισβολής του 1974. Δύο έγγραφα που δόθηκαν φέτος στη δημοσιότητα, από το βρετανικό δημόσιο αρχείο, δίνουν μια διαφορετική διάσταση στα αίτια των τραγικών γεγονότων του 1974: Μια έκθεση του 1978 του ύπατου αρμοστή της Βρετανίας στη Λευκωσία, εγείρει το συλλογισμό της ελληνοτουρκικής συμπαιγνίας εις βάρος της Κύπρου.
Μια άλλη σειρά εγγράφων αποκαλύπτει ότι το 1974 η Βρετανία είχε αποφασίσει την κατάργηση των Βρετανικών βάσεων στην Κύπρο, λόγω ψηλού κόστους συντήρησής τους.Αν αυτά τα δύο στοιχεία είναι όντως πραγματικότητα, τότε καταρρίπτεται η πιο διαδεδομένη θεωρία για τα αίτια του Κυπριακού: Ότι δηλαδή το πραξικόπημα και η εισβολή ήταν μια Αγγλοαμερικανική συνωμοσία για να διασφαλιστεί η παραμονή των βάσεων και η μετατροπή της Κύπρου σε "αβύθιστο αεροπλανοφόρο".

Η ιστορία δεν γράφεται με δύο έγγραφα, ούτε μπορεί να καταλήξει κανείς σε ασφαλή συμπεράσματα για τόσο μεγάλα γεγονότα, στηριζόμενος μόνο στις διπλωματικές αναφορές των πρεσβειών των ΗΠΑ και της Βρετανίας στην Κύπρο. Από την άλλη, οι εκθέσεις των πρεσβειών είναι αξιόπιστο, πολλές φορές πρωτογενές υλικό και αποτελεί την κύρια πηγή για τη συγγραφή της ιστορίας του Κυπριακού, δεδομένου ότι ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Κύπρο υπάρχει πρόσβαση σε κρατικά αρχεία.
Αξιοποιώντας τα έγγραφα αυτά σαν μερικές ψηφίδες του παζλ του Κυπριακού, συνδυάζοντάς τα με άλλες πληροφορίες και μαρτυρίες, θα προσπαθήσουμε να τα ερμηνεύσουμε και να σχηματίσουμε μια πιο καθαρή εικόνα για τις αφορμές και τα αίτια της κρίσης του 1974:Ο Βρετανός ύπατος αρμοστής στη Λευκωσία (δεν αναφέρεται το όνομά του, αλλά τότε ήταν ο Τζον Μάρτιν), ύστερα από συνάντηση που είχε με τον γενικό διευθυντή του Υπουργείο Εσωτερικών Αντωνάκη Αναστασίου, έστειλε ένα σημείωμα στο Λονδίνο και ανέλυσε τις πληροφορίες που του έδωσε ο συνομιλητής του, πως οι Τούρκοι γνώριζαν από το 1973 ότι η Ελλάδα θα έκανε πραξικόπημα στην Κύπρο και απλώς ανέμεναν την εκδήλωσή του. Ο Αναστασίου υποστήριξε πως υπήρξε συμπαιγνία μεταξύ Αθηνών και Άγκυρας για κατάληψη ενός τμήματος της Κύπρου από τον τουρκικό στρατό, με την ανοχή της Ελλάδας: "Είναι γι' αυτό το λόγο που πολλοί Τούρκοι αξιωματικοί εξεπλάγησαν που δέχθηκαν πυρά στις 20 Ιουλίου σε ένα νησί που υποθετικά ελεγχόταν από τη χούντα".
Ο ύπατος αρμοστής της Βρετανίας ρώτησε τον Αναστασίου για στοιχεία επιβεβαίωσης της θεωρίας του περί συμπαιγνίας. "Δεν απάντησε με γενικότητες αλλά άνοιξε το χρηματοκιβώτιό του και έβγαλε ένα παλιό χοντρό μπλε χαρτοφύλακα που περιείχε μυστικά έγγραφα. Μου διάβασε ένα έγγραφο ημερομηνίας 10 Αυγούστου 1973, το οποίο είχε υποβάλει στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον Υπουργό Εξωτερικών και τον Πρόεδρο της Βουλής.
Το έγγραφο ανέφερε ότι ο Ντενκτάς αναμένει από μήνα σε μήνα ανάληψη δράσης από την ΕΛΔΥΚ (όχι από την Εθνική Φρουρά όπως ανέμενε προηγουμένως) για την εξόντωση του Μακαρίου.
Ο Ντενκτάς ήταν επίσης πεπεισμένος ότι μόλις αυτό θα συνέβαινε, η Τουρκία θα εισέβαλλε στην Κύπρο στην περιοχή του Καραβά και της Λαπήθου και ανατολικά της Κερύνειας, αλλά οι δυνάμεις της δεν θα προχωρούσαν σε άλλες περιοχές. Από τις θέσεις που θα κατελάμβανε η Τουρκία ως εγγυήτρια δύναμη, θα αξίωνε λύση που θα ωφελούσε την τουρκοκυπριακή κοινότητα".

Ο Αντωνάκης Αναστασίου διαχειριζόταν τότε τις πληροφορίες που συλλέγονταν από την τουρκοκυπριακή κοινότητα και υπέγραφε τα ενημερωτικά σημειώματα που ετοιμάζοντας. Ο γράφων έχει εξασφαλίσει τα σημαντικότερα από τα σημειώματα αυτά, περιλαμβανομένου και αυτού που εντυπωσίασε τον Βρετανό ύπατο Αρμοστή, ημερομηνίας 10 Αυγούστου 1973 (δημοσιεύεται δίπλα), το οποίο είναι ένα όντως υπαρκτό έγγραφο που συντάχθηκε κατόπιν πληροφορίας που έφερε Τουρκοκύπριος που είχε πρόσβαση στο περιβάλλον του Ραούφ Ντενκτάς.

Από το 1964
Σύμφωνα με την πληροφόρηση αυτή, καθώς και από άλλα έγγραφα από τα αμερικανικά αρχεία, η κοινή ελληνοτουρκική δράση στην Κύπρο ήταν στην ατζέντα από το 1964. Μάλιστα, ο ρόλος που το 1973 αποδιδόταν στην ΕΛΔΥΚ, το 1964 είχε ανατεθεί στην ελληνική μεραρχία που αφίχθη στην Κύπρο με τη σιωπηρή ανοχή της τουρκικής πλευράς για να ελέγξει τον Μακάριο.
Ένα από τα σημεία που ήγειρε ο Αναστασίου στη συνομιλία του με τον Βρετανό διπλωμάτη ήταν η διαφορετική ατζέντα μεταξύ του καθεστώτος Ιωαννίδη και της χούντας του Παπαδόπουλου. Ο τελευταίος ήταν της σχολής της λύσης του Κυπριακού δια των διακοινοτικών συνομιλιών. Τη διαδικασία αυτή υποστήριζε με σθένος τόσο η βρετανική όσο και η αμερικανική διπλωματία.
Αντιθέτως, υπήρχε μια διαφορετική προσέγγιση από την πιο ακραία φατρία της χούντας, η οποία προωθούσε την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, έστω κι αν το αντάλλαγμα θα ήταν να δοθεί ένα τμήμα στην Τουρκία.

Το σενάριο αυτό, που παιζόταν από το 1964, έφτασε πολύ κοντά στην υλοποίησή του το 1970, όταν έγινε η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Μακαρίου από τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη και στελέχη της ενωτικής παράταξης, που δρούσαν υπό την επιρροή του διοικητή των ΛΟΚ Δημήτριου Παπαποστόλου.
Αρχηγός του σχεδίου ήταν ο γενικός γραμματέας Αθλητισμού, Κωνσταντίνος Ασλανίδης, ο οποίος μαζί με τους Δημήτριο Ιωαννίδη και Ιωάννη Λαδά αποτελούσαν την αντιπολίτευση στον Γεώργιο Παπαδόπουλο στο εσωτερικό της χούντας. Αυτό που προόριζαν να κάνουν το 1970 ήταν η δολοφονία του Μακαρίου, η παράλληλη ανατροπή του Γεώργιου Παπαδόπουλου στην Αθήνα και η προώθηση λύσης διπλής ένωσης. Το σενάριο αυτό υποστηρίζεται από σειρά διπλωματικών αναφορών της εποχής από τις πρεσβείες των ΗΠΑ στην Αθήνα και τη Λευκωσία.
Από τις 5 Μαρτίου 1970, μόλις τρεις μέρες πριν από την απόπειρα δολοφονίας του Μακαρίου, ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Αθήνα Χένρι Τάσκα, συνέδεε τις εξελίξεις αυτές με τον Κωνσταντίνο Ασλανίδη, ο οποίος ηγείτο της συνωμοσίας από την Αθήνα, έχοντας ως συνεργό στην Κύπρο τον Δημήτριο Παπαποστόλου.
Σε τηλεγράφημα που διαβίβασε στην Ουάσιγκτον, ο Τάσκα έγραψε τα εξής: "Έχω πληροφορία από CIS (Controlled American Source: Ελεγχόμενη Αμερικανική Πηγή που υπονοεί πληροφοριοδότη της CIA) που υποδηλώνει ότι ο Ασλανίδης ενδιαφέρεται έντονα για λύση διπλής ένωσης" στην Κύπρο. Λίγες μέρες αργότερα, όταν έγινε η αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του Μακαρίου, οι ίδιες πληροφορίες διαβιβάστηκαν στην Ουάσιγκτον από τη Λευκωσία, συνδέοντάς τις με μεταβολές στο εσωτερικό της χούντας στην Ελλάδα. "Υπάρχει αυξημένη ροή πληροφοριών ότι μερικοί Έλληνες αξιωματικοί της Εθνικής Φρουράς και ορισμένοι στην Ελλάδα, ιδιαιτέρως ο Ασλανίδης, συνωμοτούν για να πετύχουν αυτό που θεωρούν ήσυχη λύση στο κυπριακό πρόβλημα και να προκαλέσουν προβλήματα στη σημερινή ηγεσία της χούντας στην Ελλάδα".
Πιο συγκεκριμένος ήταν ο Γλαύκος Κληρίδης σε συνομιλία του με τον πρέσβη των ΗΠΑ στη Λευκωσία Ντέιβιντ Πόππερ. Ο Κληρίδης ήταν πεπεισμένος πως τα δραματικά γεγονότα του Μαρτίου του 1970 στη Λευκωσία ήταν μέρος "μιας συνωμοσίας για πραξικόπημα από τους σκληροπυρηνικούς Έλληνες αξιωματικούς εδώ (στη Λευκωσία) υποστηριζόμενους από ομολόγους τους στη χούντα της Αθήνας (αναφέρθηκε στον Λαδά, τον Ιωαννίδη και τον Ασλανίδη)". Σύμφωνα με τον Κληρίδη, οι αντίπαλοι του Γεώργιου Παπαδόπουλου χρησιμοποιούσαν την αποσταθεροποίηση στην Κύπρο για να τον υπονομεύσουν, επειδή ήταν πολύ δυνατός στην Αθήνα για να τον κτυπήσουν απευθείας. "Το σχέδιο ήταν να καταλάβουν την Κύπρο με πραξικόπημα και να φέρουν τον Παπαδόπουλο προ τετελεσμένου. Οι συνωμότες φέρονται να ήλπιζαν πως ο Παπαδόπουλος, προ του διλήμματος να ανακηρύξει την Ένωση ή να ρισκάρει τον πόλεμο με την Τουρκία, θα παραιτείτο".

Το πραξικόπημα Ιωαννίδη

Στη συνομιλία του με τον Βρετανό διπλωμάτη, ο Αντωνάκης Αναστασίου συνέδεσε την αλλαγή ηγεσίας της χούντας, τον Νοέμβριο του 1973, με αφορμή τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, με τα σχέδιά του για πραξικόπημα στην Κύπρο. Αυτή η υπόθεση, που αργότερα τεκμηριώθηκε από τον γράφοντα, ήταν πρωτόγνωρη για την εποχή εκείνη και εντυπωσίασε το συνομιλητή του Αναστασίου: "Αν είναι έτσι τότε αποτελεί ειρωνεία που η ηρωική εξέγερση του Πολυτεχνείου ήταν ένα ακόμη καρφί στο φέρετρο της Κύπρου", αναφέρει.
Όταν οι Αμερικανοί έκαναν το ψυχογράφημα του Ιωαννίδη, τον Ιανουάριο του 1974, του απέδωσαν την ακόλουθη επισήμανση: "Ο Ιωαννίδης, ο οποίος φαίνεται να πρόσκειται στους στόχους του στρατηγού Γεώργιου Γρίβα (ηγέτη του αντιμακαριακού αντάρτικου κινήματος) πιστεύει ότι το πρόβλημα θα παραμείνει άλυτο όσο οι Τουρκοκύπριοι αρνούνται να συμφωνήσουν για ένα Ενιαίο Κυπριακό κράτος και όσο οι Ελληνοκύπριοι αρνούνται να δώσουν μικρό τμήμα του νησιού στους Τουρκοκύπριους".
Το 1974 ο Ιωαννίδης πέτυχε αυτό που αποπειράθηκαν πολλές φορές να κάνουν τα ακραία στοιχεία τόσο στον ελληνικό όσο και στον τουρκικό στρατό, από το 1964 και εντεύθεν.

Τι πήγε στραβά το 1974

Αυτό που είναι πλέον τεκμηριωμένο είναι πως σε τέσσερις τουλάχιστον περιπτώσεις, από το 1964 μέχρι το 1974, ισάριθμες προσπάθειες για πραξικόπημα στην Κύπρο απέτυχαν με παρέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών:
• Το 1964 παρενέβηκε με την επιστολή του ο πρόεδρος Τζόνσον.
• Το 1967 ανελήφθη η πρωτοβουλία του Σάιρους Βανς μετά την κρίση στην Κοφίνου και την απειλή της Τουρκίας να εισβάλει.
• Τον Ιανουάριο του 1970, όταν ο Γιωρκάτζης σχεδίαζε τη δολοφονία του Μακαρίου κατά την επιστροφή του από περιοδεία σε αφρικανικές χώρες, οι Αμερικανοί ενημέρωσαν τον Μακάριο δια του πρέσβη τους στη Ναϊρόμπι.
• Ένα μήνα μετά, ο πρέσβης στη Λευκωσία Ντέιβιντ Πόπερ τον επισκέφθηκε και τον ενημέρωσε ότι θα γινόταν απόπειρα δολοφονίας του, όπως και έγινε στις 8 Μαρτίου.
• Και στις 2 Ιουλίου 1974, ο πρέσβης Ρότζιερ Ντέιβις τον ενημέρωνε για επικείμενο πραξικόπημα.

Είναι επαρκώς τεκμηριωμένο ότι η αμερικανική διπλωματία ήθελε σταθερότητα στην Κύπρο και λύση του Κυπριακού με συνομιλίες, διότι εξασφαλιζόταν η συνοχή του ΝΑΤΟ με την εξομάλυνση των σχέσεων Ελλάδας - Τουρκίας.
Όμως, παράλληλα με τη διπλωματία υπήρχαν και άλλα κέντρα εξουσίας που είχαν τη δική τους ξεχωριστή ατζέντα.
Ο Ιωαννίδης φαίνεται ότι το 1974 είχε κάποιες διαβεβαιώσεις από τον Ελληνοαμερικανό πράκτορα της CIA Γκαστ Λάσκαρη-Αβράκωτο να προχωρήσει με το πραξικόπημα, όπως φέρεται να είχε και ο Γιωρκάτζης το 1970 από το σταθμάρχη της CIA στη Λευκωσία Έρικ Νεφ.
Οι υπηρεσίες είχαν τον ίδιο στόχο όπως και η διπλωματία: τη σταθερότητα του ΝΑΤΟ, όμως επινόησαν διαφορετικό τρόπο για την εξασφάλισή της. Με το πραξικόπημα η Ελλάδα θα καταλάμβανε την Κύπρο. Επεμβαίνοντας η Τουρκία θα δημιουργούσε ένα ισοδύναμο τετελεσμένο και μέσα από την κρίση θα επιβαλλόταν η λύση της διπλής προσάρτησης.
Αυτές οι ριζοσπαστικές λύσεις βρίσκουν πρόσφορο έδαφος και επιβάλλονται μόνο όταν υπάρχει πολιτικό κενό, όπως συνέβηκε στην Κύπρο το 1974: Στις ΗΠΑ ο Νίξον ήταν υπό παραίτηση, στην Ελλάδα επικράτησε ο Ιωαννίδης, στην Τουρκία ο Ετζεβίτ κυβερνούσε σε συνασπισμό με τον εξτρεμιστή Έρμπακαν και στην Κύπρο η κατάσταση ήταν χαώδης, λόγω της δράσης της ΕΟΚΑ Β.
Το 1974 ο Μακάριος πλήρωσε το τίμημα της άρνησής του να εισακούσει τις παροτρύνσεις των δυτικών για λύση στη βάση της βελτιωμένης Ζυρίχης. Με λυμένο το Κυπριακό, τα συμφέροντα της Δύσης θα ήταν αδιαμφισβήτητα υπέρ της διατήρησης της σταθερότητας και δεν θα υπήρχε κανένα κενό για να το καλύψουν με τις παρεμβάσεις τους εξωθεσμικά κέντρα εξουσίας.

15 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Ας τα βλεπει η νεα γενια των ¨πατριωτων¨, διοτι και τοτε ειχαν πληθυνει οι φωνες τους, οπως και στην εποχη μας. Θυμοθμε ακομα την αναρτηση με τα ¨πατριωτικα συνθηματα¨
και γυριζουν τα εντερα μου.

Χρηστος Ασλανιδης

stalamatia είπε...

Βάλαμε τα χεράκια μας και βγάλαμε τα ματάκια μας.
Μα τόσο ξεπούλημα Μιχάλη? Εντάξει ξέραμε λίγο πολύ ότι η χούντα έφταιξε και οι (δικοί μας πατριώτες)αλλά αλλιώς είναι να το διαβάζεις έτσι χοντρά.Και εμείς περιμένουμε λύση?Αρχίζω να πιστεύω ότι δεν μας αξίζει καμία λύση.
Και μούρχετε εμετός,που μένω στην Ελλάδα.

Μιχάλης είπε...

@ Χρηστος Ασλανιδης

Έχεις δίκαιο.
Πρέπει να μας προβληματίσουν τα φαινόμενα που έρχονται κατευθείαν από το παρελθόν και παραπέμπουν σε αυτό.

Προσωπικά επιμένω ότι αυτές τις ενέργειες δεν πρέπει να τις υποτιμούμε.
Τις υποτιμήσαμε και παλαιότερα και είδαμε τι έγινε.
Και ας λένε κάποιοι ότι αυτά που βλέπουμε και ακούμε είναι απόψεις, δεν είναι.

Μιχάλης είπε...

@ stalamatia

Ναι, βάλαμε τα χέρια μας και βγάλαμε τα μάτια μας.
Υπήρξε ξεπούλημα και δυστυχώς κάποιοι διάδοχοι αυτών των ξεπουλητάδων έρχονται (και) σήμερα και το παίζουν πατριώτες κατηγορώντας άλλους ότι ξεπουλούν την πατρίδα.
Γύρισαν τα πόδια και κτυπούν το κεφάλι!!!

Όμως σε παρακαλώ, μην κάνεις το ίδιο με τους ακραίους.
Δεν μπορούμε να ενοχοποιούμε ένα ολόκληρο λαό για ότι έκανε η ηγεσία τους η οποία δεν ήταν καν εκλεγμένη.
Ο ελληνικός λαός μας στήριξε όσο και όποτε μπορούσε κι αυτό δεν πρέπει να το ξεχνούμε.

Χρήστος Ασλανίδης είπε...

ατε εκαμα και γω μπλογκ. αν θελεται επισκευτειτε!

Μιχαλη σορυ που καμνω διαφημιση στο δικο σου αλλα καπου πρεπει να ξεκινησω

Χρήστος Ασλανίδης είπε...

http://aslanides.blogspot.com

Μιχάλης είπε...

Κανένα πρόβλημα φίλε, καλορίζικο :-)

stelios είπε...

για να μαι ειλικρινής δεν έχουν τίποτε το συνταρακτικό τα αρχεία.

και μερικές φορές πρέπει να μάθουμε να διαβάζουμε τα "αρχεία".

το αρχείο λέει μας τι εκατάλαβεν ο ο εγγλέζος ύπατος αρμοστής που τζίηνα που του είπεν ο αναστασίου (ή ξέρω γω βάση ενός εγγράφου που εσύνταξε ο αναστασίου) σύμφωνα με "πληροφορίες" που είχε από ένα τορκοκυπριο ότι τι ;
ότι ο ντεκτας ήταν πεπεισμένος....


ήταν πεπείσμένος ότι τι ;
ότι θα γίνει πραξικόπημα, τι στιγμή που είδη εκδηλωθήκαν προσπάθειες.....και ότι τι ;
η τουρκία θα εισβάλει, τι στιγμή που είδη μας είχε απειλήσει δύο φορές. (χωρίς να διούμε σημασία ότι ούτε επέρναν που το νου του ντεκτάς του ΤΜΤετζή με τες διασυνδέσεις με το βαθύ κράτος, ότι η τουρκία θα εισέβαλε τζαι θα έπιανε τη μισή κύπρο και θα εδημιουργούσε τετεέσμένα)



τζαι εμείς φτάνουμε στο συμπέρασμα "ο ντεκτάς ήξερε για το πραξικόπημα" !!! .... άρα υπήρχε συμπαιγνία μεταξύ ελλάδας και τουρκίας, κατά πάσα πιθανότητα με την ανάμειξη του ΝΑΤΟ !!!!

ε μα μερικές φορές.... χαριεντιζούμαστε μόνοι μας.

τζαι τούτο κάμνουμεν το συστηματικά. αν για παράδειγμα οι "διπλωματικές αναφορές που τες πρεσβείες" δείχνουν ότι είχαν πληροφορίες ότι ο ιωαννίδης έχει σκοπό να κάμει πραξικόπημα, εμείς θα το θκιεβάσουμε ότι τούτη ήταν η αμερικανική εξωτερική πολιτική. μερικές φορές ουτέ καν μπορούμε να δούμε ότι άλλο η εκτίμηση που στέλλει ένας πρέσβης στο κέντρο, και άλλο οι διαταγές που έρκουνται που το κέντρο προς τις πρεσβείες.


το ίδιο ισχύει και για τα υπόλοιπα που αφορούν τον ιωαννίδη. μια άποψη του αναστασίου και μια άποψη του κληρίδη (που δεν συμφωνούν και απόλυτα)....δεν είναι "τι μας λέει η ιστορία"

Μιχάλης είπε...

@ stelios

Φίλε νομίζω ότι η εισαγωγή του Μακάριου Δρουσιώτη απαντά στην ουσία των θέσεων σου:

«Η ιστορία δεν γράφεται με δύο έγγραφα, ούτε μπορεί να καταλήξει κανείς σε ασφαλή συμπεράσματα για τόσο μεγάλα γεγονότα, στηριζόμενος μόνο στις διπλωματικές αναφορές των πρεσβειών των ΗΠΑ και της Βρετανίας στην Κύπρο. Από την άλλη, οι εκθέσεις των πρεσβειών είναι αξιόπιστο, πολλές φορές πρωτογενές υλικό και αποτελεί την κύρια πηγή για τη συγγραφή της ιστορίας του Κυπριακού, δεδομένου ότι ούτε στην Ελλάδα ούτε στην Κύπρο υπάρχει πρόσβαση σε κρατικά αρχεία.
Αξιοποιώντας τα έγγραφα αυτά σαν μερικές ψηφίδες του παζλ του Κυπριακού, συνδυάζοντάς τα με άλλες πληροφορίες και μαρτυρίες, θα προσπαθήσουμε να τα ερμηνεύσουμε και να σχηματίσουμε μια πιο καθαρή εικόνα για τις αφορμές και τα αίτια της κρίσης του 1974».


Είναι λοιπόν σημαντικό να σημειωθεί ότι το έγγραφο του Αναστασίου είναι γραμμένο στις 10 Αυγούστου του 1973, σχεδόν ένα χρόνο πριν από το πραξικόπημα.

Δεν ήταν το τι εκατάλαβε ο εγγλέζος αλλά το τι γράφει το συγκεκριμένο έγγραφο.

Ο Ντενκτάς δεν ήταν πεποισμένος ότι θα γίνει πραξικόπημα. Ήταν πεπεισμένος ότι θα γίνει εισβολή.
Το πραξικόπημα, λέει, το ανέμενε. Όμως σε σχέση με παλαιότερες εκτιμήσεις του, τώρα θεωρούσε ότι δεν θα γίνει από την Ε.Φ. αλλά από την ΕΛΔΥΚ.

Από εκεί και πέρα, με βάση (όπως αναφέρεις) τις απειλές της Τουρκίας για εισβολή, ανέμενε την εισβολή.

Όλα αυτά, λοιπόν, σε συνδυασμός με άλλες πληροφορίες που υπάρχουν, ο Ντενκτάς κάτι ήξερε…

bestman είπε...

Δυστυχώς είμαστε λαός που προτιμούμε το "ευκταίον" παρά το "εφικτόν"... και ας τρώγωμεν πέτρες. Γι' αυτό ευδοκιμούν οι "πατριώτες" και τα συνθήματα, δυστυχώς...

Ανώνυμος είπε...

Stelios

το πιο ενδιαφέρον κομμάτι στο κείμενο είναι η πληροφορία ότι οι εγγλέζοι εσκέφτουνταν να παραιτήσουν τες βάσεις. αλλά ο δρουσιώτης δυστηχώς δεν συνεχίζει να δώκει παραπάνω λεπτομέριες.

που για να μαι ειλικρινής τη θεωρεία ότι οι εγγλέζοι τζαι οι αμερικάνοι έχουν συμφέρον που μια μοιρασμένη κύπρο, τζαι τη θέλουν ως αβυθιστό αεροπλανοφόρο έχει καιρό που έχω πάψει να τη πιστεύω.

τωρά στο έγγραφο.

εντάξει, δεν ήταν "πεπεισμένος", αλλά "ανέμενε από μήνα σε μήνα" ότι θα εξοντώναν το μακάριο.... τζαμε εννα κωλήσουμε τωρά ;

εν τούτοι οι τίτλοι που μου τη σπάζουν: "τι γνώριζε ο ντεκτάς για το πραξικόπημα"

να που εγνώριζε ;
σύμφωνα με τα έγγραφα που πληροφορίες που είχαμεν...το ανέμενε...
άρα τι γνώριζε ο ντεκτας, σύμφωνα με τα αρχεία ;

βασικά τίποτε το αξιόλογο.


αλλά εγώ λέω σου ότι ήξερε. ότι εγνώριζε τη συμπαιγνία "αθηνών - αγκυρας". εν τούτο το σημαντικό ;
όξα το σημαντικό ένι ότι εξέραμεν το τζαι μεις. ότι έξερεν ο γενικός διευθυντής του Υπουργείο Εσωτερικών και η κυβέρνηση τζαι δεν εκάμαν τίποτε.

επίσης,
τζαμε που δεν φκαίνει νόημα στα γραφόμενα είναι ότι μιλούμε για συμπαιγνία ελλάδας τουρκίας, αλλά δεν μας λέει το "τι επήγε στραβά".

λαλεί μας ότι μια σειρά που προσπάθειες πραξικοπήματος ανατραπήκαν, αλλά δεν μας λαλεί , όταν τελικά έγινε το πραξικόπημα, γιατί δεν εκαταλήξαμε στη διπλή ένωση. αφού υπήρχε συμπαιγνία. ΄

τζαμέ είναι που πρέπει να ξέρουμε "τι πήγε στραβά"

Μιχάλης είπε...

@ Stelios

Για το θέμα των βάσεων έγραψαν οι άλλες εφημερίδες εκείνες τις ημέρες.

Πιστεύω ότι το θέμα της διαίρεσης της Κύπρου εξυπηρετούσε την περίοδο του ψυχρού πολέμου. Υπάρχουν αρκετά σενάρια και ερμηνείες του γεγονότος.

Όσον αφορά το έγγραφο και ανεξάρτητα από τον τίτλο που του έδωσε ο Δρουσιώτης, έχω την άποψη ότι αν συνδυαστεί και με άλλες πληροφορίες βγαίνουν κάποια συμπεράσματα.
Σύμφωνα με τον τύπο της εποχής, όταν ο Γρίβας ήρθε στην Κύπρο για την ΕΟΚΑ Β’, ο Ντενκτάς δήλωσε ότι εκείνος που πρέπει να ανησυχεί είναι ο Μακάριος και κανένας άλλος.

Και η κυβέρνηση του Μακαρίου γνώριζε και λάμβανε μέτρα.

Μόνο που τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως είχαν υπολογιστεί.
Το πραξικόπημα το περίμεναν νύκτα.

Είναι πάντως σωστή η απορία σου.
Η ΕΟΚΑ Β’ και η χούντα μιλούσαν για ένωση αλλά ακόμα και στο διάγγελμα του ο Σαμψών δεν την ανάφερε ούτε μια φορά.

Το πώς και το γιατί δεν νομίζω να έχει μια εύκολη εξήγηση.

Eva Neocleous είπε...

Μιχάλη,
τα έγγραφα αποτελούν αξιόπιστες ιστορικές πηγές και δεν μπορούμε να υποβαθμίζουμε τη σημασία τους. Αντίθετα, πρέπει να τα συνεξετάζουμε μαζί με άλλες πηγές, στην προσπάθειά μας να φωτίσουμε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο.Η προσθήκη νέων στοιχείων καθιστά και πιο επιτακτική την ανάγκη να αναθεωρηθούν τα βιβλία της Ιστορίας της συγκεκριμένης περιόδου.Ως προς το περιεχόμενο, θα θυμίσω τους στίχους από τον Ονήσιλο, του Π. Μηχανικού:
Δέκα χρόνια έστελλε τις μέλισσές του ο Ονήσιλος
να μας κεντρίσουν
να μας ξυπνήσουν
να μας φέρουν ένα μήνυμα.
Δέκα χιλιάδες μέλισσες έστειλε ο Ονήσιλος
κι όλες ψοφήσανε απάνω στο παχύ μας δέρμα
χωρίς τίποτα να νιώσουμε.
... Το ποίημα παραπέμπει στην περίοδο 1964-1974. Ευνόητα τα υπόλοιπα.

Μιχάλης είπε...

@ Eva Neocleous

Το πόσο είναι αξιόπιστες πηγές αυτά τα έγγραφα είναι συζητήσιμο από την άποψη του ότι πολλές φορές περιέχουν εκτιμήσεις των συγγραφέων τους.
Στην προκειμένη περίπτωση έχουμε έγγραφο με συγκεκριμένες αναφορές που πιστοποιούν κάποια πράγματα. Αυτό πρέπει να θεωρείται αξιόπιστο από την άποψη του ότι δεν περιέχουν εκτιμήσεις του συγγραφέα τους αλλά κάποιες συγκεκριμένες πληροφορίες.

Σίγουρα αυτά τα έγγραφα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο δεν μπορούν να υποβαθμιστούν και ασφαλώς προσφέρουν στην προσθήκη νέων (γνωστών ή άγνωστων) στοιχείων.
Πάντως εκείνο που διαπιστώνω είναι ότι μέχρι τώρα δεν λέχθηκε κάτι το οποίο ούτως ή άλλως μπορεί να γνωρίζαμε.

Εκείνο που μου κάνει εντύπωση είναι ότι δεν έχουν ακόμα αποδεσμευθεί έγγραφα για σημαντικές πτυχές της ιστορία μας, όπως π.χ. η προδοσία του Αυξεντίου.
Αυτό εμένα με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα όσα λέγονται από πλευράς ΕΟΚΑ δεν είναι και τόσο σωστά.
Αν τα πράγματα εξαντλούνταν στον βοσκό ή στον αγωγιάτη (που δεν είναι τα ίδια πρόσωπα), δεν βλέπω το γιατί να μην αποδέσμευαν έγγραφα.
Συμπεραίνω λοιπόν ότι κάτι βαθύτερο κρύβεται πίσω από αυτή την υπόθεση.

Παρομοίως συμβαίνει και με άλλες περιπτώσεις.

Το δεδομένο είναι ότι ούτως ή άλλως αγαπητή Εύα, χρειάζονται αλλαγές και αναθεωρήσεις στα βιβλία της ιστορία μας, όχι μόνο για τη συγκεκριμένη περίοδο που αναφέρεις (1971-74) αλλά και για προηγούμενες περιόδους.

Για να δούμε τι θα γίνει τελικά.

Όσο για το ποίημα του Παντελή Μηχανικού, όντως παραπέμπει στην ταραγμένη περίοδο που αναφέρεις…

Ανώνυμος είπε...

"Ο Ιωαννίδης φαίνεται ότι το 1974 είχε κάποιες διαβεβαιώσεις από τον Ελληνοαμερικανό πράκτορα της CIA Γκαστ Λάσκαρη-Αβράκωτο"

Ε, μα τον ... ξεβράκωτο πήγε κια αυτός να πιστέψει;;;