ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ 1974

Η περίοδος 1963 – 1974 ήταν η πιο ταραγμένη περίοδος της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας αφού οι συγκρούσεις μεταξύ ε/κ και τ/κ αλλά και οι εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των δύο κοινοτήτων δημιούργησαν πολύ τραυματικές εμπειρίες.

Το μεγαλύτερο κτύπημα ήρθε το 1974 με το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή που εκτός του ότι χώρισανε τους κατοίκους στα δύο, προκάλεσαν και αβάστακτο πόνο στους ανθρώπους.

Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής σημειώθηκαν και εγκλήματα.

Ένθεν και ένθεν. Όχι μόνο από τη μια πλευρά.

Πόλεμος ήταν.

Δεν έχει σημασία αν τα διέπραξαν στρατιώτες ή άτακτοι. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο.

Νεκροί και αγνοούμενοι ανεξαρτήτως ηλικίας.

Ξέρουμε ότι οι αναφορές σ’ αυτά τα εγκλήματα ενοχλούν μερικούς και στις δύο κοινότητες.

Οι δολοφονίες στο Παλαίκυθρο

Στις 17 Αυγούστου ένα μεγάλο έγκλημα γινόταν στο κατεχόμενο σήμερα Παλαίκυθρο.

Τουρκοκύπριοι εξτρεμιστές επιτέθηκαν στο χωριό. Τέσσερεις νεαροί τουρκοκύπριοι

εκτέλεσαν εν ψυχρώ τις οικογένειες Σουππουρή και Λιασή.

Οι μόνοι που επέζησαν ήταν τα αδέλφια Πέτρος και Κωστάκης Σουππουρής, 10 και 8 χρονών αντίστοιχα. Ο πρώτος είχε μάλιστα τραυματιστεί.

Μετά το έγκλημα μπήκε στο Παλαίκυθρο ο τουρκικός στρατός.

Με διαταγές των αξιωματικών οι τραυματίες μεταφέρθηκαν για περίθαλψη ενώ διατάχθηκε το θάψιμο των νεκρών.

Οι τραυματίες έμειναν περίπου ένα μήνα στο χωριό Βόνη και μετά μεταφέρθηκαν στις ελεύθερες περιοχές.

Τα δύο αδέλφια είδαν τους γονείς, τα αδέλφια και άλλα συγγενικά τους πρόσωπα να πέφτουν νεκρά από τις σφαίρες των δολοφόνων.

Τα οστά σχεδόν όλων των μελών της οικογένειας Σουπουρή βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο μετά από εκσκαφές της ΔΕΑ το 2009.

Έτσι μετά από 35 χρόνια ο Πέτρος και ο Κώστας έθαψαν τα οστά των γονιών και των αδελφών τους πλην του αδελφού τους Γιάννη.

Το σημαντικό ήταν πως στην κηδεία παραβρέθηκαν και κατάθεσαν στεφάνια και τουρκοκύπριοι.

Ο Πέτρος εκλαμβάνει αυτή την ενέργεια ως μια έκφραση συγνώμης. Συγνώμης από ανθρώπους της Τουρκοκυπριακής κοινότητας, οι οποίοι ωστόσο δεν έφταιξαν σε τίποτε. Δεν ήταν αυτοί που εγκλημάτησαν εναντίον της οικογένειας και των ιδίων.

Αλόα, Μαράθα, Σανταλάρι

Στις 14 με 16 Αυγούστου συντελέστηκε ένα άλλο μεγάλο έγκλημα.

Σε τρία τουρκοκυπριακά χωριά της επαρχίας Αμμοχώστου ελληνοκύπριοι εξτρεμιστές συνέλαβαν, εκτέλεσαν και έκαψαν όσα γυναικόπαιδα βρήκαν στα χωριά Αλόα, Μαράθα και Σανταλάρι.

Για το μακελειό αυτό ελάχιστοι ε/κύπριοι γνώριζαν. Μέχρι που άνοιξαν τα οδοφράγματα.

Έξω από το κάθε χωριό υπάρχουν οι ομαδικοί τάφοι των νεκρών γυναικοπαίδων και γερόντων. Μεταξύ των δολοφονημένων είναι και ένα παιδί 16 ημερών και άλλα παιδιά από 3 μέχρι 15 χρόνων.

Για το έγκλημα αυτό γίνεται αναφορά σε ένα ντοκιμαντέρ του Αντώνη Αγκαστινιώτη.

Ένας βοσκός, ο Κασίμ Ερές, από τους ελάχιστους επιζώντες λέει ότι στις 14 Αυγούστου ήταν έντονη η παρουσία ελληνοκυπριακού στρατού. Κάποιος ελληνοκύπριος γνωστός του από το γειτονικό χωριό Περιστερονοπηγή Αμμοχώστου είδε τον Ερές και σαρκαστικά τον ρώτησε σαρκαστικά: “Ρε Κασίμ, μα ζεις ακόμα;”

Ο Αρίφ Φαϊτ αφηγείται ότι στις 14 Αυγούστου ελληνοκύπριοι συνέλαβαν όλους τους ενήλικες άνδρες μεταφέροντας τους με φορτηγά αρχικά στη Λάρνακα και μετά στη Λεμεσό. Όταν συντελέστηκε το έγκλημα οι ίδιοι δεν ήταν εκεί.

Ο ίδιος έχασε γυναίκα και δύο μικρά παιδιά, το δεύτερο μόλις 16 ημερών.

Στις 20 Αυγούστου έφτασαν στην περιοχή τα στρατεύματα εισβολής. Πληροφορήθηκαν για το συμβάν και ξεκίνησαν εργασίες εκταφής.

Στην Αλόα βρέθηκαν 37 πτώματα. Λίγες μέρες μετά σε σκουπιδότοπο έξω από τη Μαράθα ανευρέθηκαν άλλα 89 διαμελισμένα και καμένα πτώματα.

Το συμβάν έκανε τον γύρο του κόσμου. Μόνο οι ε/κύπριοι δεν έμαθαν ποτέ τίποτε για το έγκλημα αυτό.

Οι εκταφές έγιναν στην παρουσία ξένων δημοσιογράφων και της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών.

Ελιά της Κερύνειας

Πηγαίνοντας ένα μήνα πίσω, η οικογένεια Μάντολες ζούσε το δικό της δράμα, όπως και πολλές άλλες οικογένειες ε/κ και τ/κ.

Στις 21 Ιουλίου τα τουρκικά στρατεύματα μπήκαν στο χωριό Ελιά της Κερύνειας.

Συνέλαβαν δώδεκα άντρες τους οποίους εκτέλεσαν σχεδόν μπροστά στα μάτια των δ

ικών τους. Ανάμεσά τους, ο πατέρας της Χαρίτας Μάντολες, ο άντρας της Ανδρέας, ο σύζυγος της αδελφής της Γιαννούλας, ο σύζυγος της αδελφής της Μάρως, ο θείος και νονός της, ο ξάδελφος της.

Η Χαρίτα Μάντολες αφηγείται ότι οι τούρκοι στρατιώτες τους μάζεψαν σε ένα χώρο στο ύπαιθρο όπου τους εκφόβιζαν και τους απειλούσαν.

Τους απειλούσαν και τους φοβέριζαν.

Έκαναν μάλιστα και εικονικές εκτελέσεις πάνω στους άνδρες.

Η Χαρίτα Μάντολες σημειώνει χαρακτηριστικά ότι ένας τούρκος στρατιώτης διέλαθε της προσοχής των συστρατιωτών του και κρύφτηκε σε μια μεγάλη κουφάλα μιας ελιάς.

Από εκεί τους έκανε νόημα ότι ήθελε να τους βοηθήσεις.

Σε κάποια στιγμή οι τούρκοι στρατιώτες εκτέλεσαν έναν από τους άνδρες.

Ακολούθησε πανδαιμόνιο πυροβολισμών με το αποτέλεσμα που αναφέραμε πιο πάνω.

Ο τούρκος που ήταν κρυμμένος βοήθησε κάποια από τα παιδιά να διαφύγουν. Οι γυναίκες έμειναν μόνες και άρχισαν να τρέχουν προς το βουνό.

Το έγκλημα της Τόχνης

Στις 15 Αυγούστου ελληνοκύπριοι διέπρατταν άλλο έγκλημα εναντίον τ/κυπρίων από το χωριό Τόχνη της επαρχίας Λάρνακας.

Ελληνοκύπριοι αιχμαλώτισαν τον αντρικό πληθυσμό του χωριού και των γύρω χωριών. Τους μετέφεραν σε περιοχή της Λεμεσού και τους εκτέλεσαν.

Ο μόνος επιζών είναι ο Σουάτ Χουσείν, τότε 19 χρόνων.

Σήμερα οι κάτοικοι της Τόχνης βρίσκονται μαζεμένοι στο χωριό Βουνό, κάτω από τη σημαία στον Πενταδάκτυλο.

Ο Σουάτ αναφέρει ότι μέχρι τις 15 Αυγούστου του 1974 ουσιαστικά δεν είχαν προβλήματα.

Με την έναρξη του δεύτερου γύρου της εισβολής έφτασαν στο χωριό ελληνοκύπριοι στρατιώτες μαζί με τα Ηνωμένα Έθνη για να παραλάβουν ότι οπλισμό είχαν οι τουρκοκύπριοι.

Όταν τα Η.Ε. αποχώρησαν οι ε/κύπριοι, οι περισσότεροι ήταν άτακτοι και όχι οργανωμένος στρατός, άρχισαν να πυροβολούν στον αέρα.

Στη συνέχεια μάζεψαν ένα λεωφορείο με άνδρες από 14 χρονών και πάνω. Τους μετέφεραν σε ένα άγνωστο μέρος της ορεινής Λεμεσού, μέσα στο δάσος όπου δίπλα υπήρχε μία χαράδρα.

Πριν φτάσουν εκεί τους σταμάτησαν σε ένα μπλόκο έξω από τη Γερμασόγεια.

Οι συνοδοί τους είπαν ειρωνικά ότι επρόκειτο για… τουρίστες.

Μετά από ένα σύντομο έλεγχο έφτασαν στον χώρο της εκτέλεσης.

Εκεί βρίσκονταν στημένα αντίσκηνα και τους είπαν ότι θα έμεναν εκεί.

Ένας από τους συνοδούς είπε ότι θα πήγαινε να φέρει έναν εκσκαφέα και θα επέστρεφε.

Αντί όμως να φύγει έδωσε το σύνθημα της εκτέλεσης.

Τα αυτόματα άρχισαν να κροταλίζουν και όλοι οι αιχμάλωτοι έπεσαν στο έδαφος.

Μόνο ο Σουάτ κατάφερε να επιζήσει. Όταν ηρέμησαν τα πράγματα απομακρύνθηκε τραυματισμένος από το σημείο εκείνο και βρέθηκε αργότερα στο στρατιωτικό νοσοκομείο των Βάσεων Ακρωτηρίου, όπου μετά από τέσσερις μήνες νοσηλείας μεταφέρθηκε στα κατεχόμενα.

Στον ίδιο χώρο, όπως έγινε ύστερα γνωστό, μεταφέρθηκε ακόμα ένα λεωφορείο με τ/κύπριους οι οποίοι είχαν την ίδια τύχη με τους προηγούμενους.

Συνολικά δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ περίπου 80 άνθρωποι, μεταξύ των οποίων και παιδιά.

Σημαντική είναι η αναφορά του Σουάτ ότι όταν ξεκίνησαν οι έρευνες για ανεύρεση των πτωμάτων, οι εγκληματίες ξέθαψαν τα θύματα και τα έθαψαν αλλού.

Ευτυχώς όμως τα λείψανα των περισσοτέρων βρέθηκαν, ταυτοποιήθηκαν και τώρα βρίσκονται θαμμένα σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στο χωριό Βουνό, όπου και κατοικούν οι περισσότεροι τοχνιώτες τ/κύπριοι.

«Βυζάνεις το ακόμα ρα σιήλλα;»

Είναι χαρακτηριστική η μαρτυρία της Σουλτάνα Κιασίφ η οποία έχασε τον σύζυγο της και τους τέσσερεις γιους της. Ο μικρότερος από τους γιούς της ήταν μόλις 13 χρονών και ο μεγαλύτερος 26 και ο οποίος άφησε τρία παιδιά ορφανά.

Περιγράφει ότι με βάναυσο τρόπο πήραν το 13χρονο παιδί από την αγκαλιά της, παρά τα παρακάλια της, το έβαλαν στο λεωφορείο μαζί με τα αδέλφια και τον πατέρα τους και τους πήραν για εκτέλεση.

Όταν είπε στους εγκληματίες ότι είναι ακόμα παιδί, ένας από αυτούς της είπε με περιφρονητικό ύφος: «Βυζάνεις το ακόμα ρα σιήλλα;»

Η Σουλτάνα, όπως και η κάθε σύζυγος ή μητέρα ελληνοκύπριου ή τουρκοκύπριου διερωτάται σε τι έφταιξαν τα παιδιά και ο σύζυγος της, όπως και οι άλλοι χωριανοί, αφού δεν πείραξαν κανέναν.

Γνωρίζουμε τους δολοφόνους

Σε όλες τις περιπτώσεις, πλην αυτής της Ελιάς τα θύματα γνωρίζουν τους εγκληματίες.

Ο Μουσταφά Ραματάν από τα Κλαυδιά, ήταν τότε 17 χρονών και είχε αδελφή παντρεμένη στην Τόχνη.

Δηλώνει ότι γνωρίζει προσωπικά πολλούς από αυτούς που μπήκαν στην Τόχνη.

Τονίζει ότι οι ακραίοι και από τις δύο πλευρές διέπραξαν τα ίδια εγκλήματα εναντίον του λαού, ε/κυπρίων και τ/κυπρίων.

Ειρήνη ο μόνος δρόμος

Όλα αυτά τα θύματα τονίζουν ένα σημαντικό δεδομένο.

Έγιναν όσα έγιναν.

Κανένας δεν ξεχνά τα όσα έγιναν.

Υπογραμμίζουν ότι ο διαχωρισμός πρέπει να τερματιστεί.

Νιώθουν τον εαυτό τους ως κύπριους που του ανήκει αυτός ο τόπος.

Χωρίς να ξεχνούν τους αδικοχαμένους δικούς τους θέλουν να αφήσουν πίσω το οδυνηρό παρελθόν και να προχωρήσουν μπροστά.

Δυνατό το μήνυμα του Πέτρου Σουππουρή: «Εχουμε δύο επιλογές. Η μία είναι να συνεχίσουμε να εκδικούμαστε, να ακολουθούμε εθνικιστική στάση και να συντηρούμε το μίσος. Η άλλη επιλογή είναι συγχωρέσουμε, όπως λέει και η θρησκεία μας και να κοιτάξουμε μπροστά και να δούμε πώς μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά χωρίς να επαναλάβουμε τα ίδια πράγματα».

Υπενθυμίζει ότι οι Γερμανοί κράτησαν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και βασανιστηρίων και τα δείχνουν στα παιδιά τους για παραδειγματισμό και αποφυγή επανάληψης του παρελθόντος.

Ο Σουάτ Χουσείν τονίζει: «Προσωπικά δεν έχω κανένα πρόβλημα να ζήσω ξανά με τους ελληνοκύπριους. Ευχή μου είναι να μην ξανακάνουμε τα ίδια λάθη. Κανένας μας δεν θα επωφεληθεί από την επανάληψη του παρελθόντος».

Αυτά τα μηνύματα που στέλλουν οι παθόντες πρέπει να γίνουν η σημαία μας για το μέλλον.

Τους στιγμάτισαν μέσω του στρατιωτικού απολυτηρίου

Κατάφορη αδικία για πρώην αιχμαλώτους

Μια κατάφωρη και αδικαιολόγητη αδικία συντελείται από το 1975 εναντίων κάποιων στρατιωτών του 361 Τ.Π. που υπηρετούσαν τη θητεία τους κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής, πολέμησαν και συνελήφθησαν από τα τουρκικά στρατεύματα.

Στα απολυτήρια (τουλάχιστον) δύο στρατιωτών με χειρόγραφη σημείωση και κόκκινο μελάνι αναγράφεται το εξής:

«Απολύεται ως συλληφθείς αιχμάλωτος υπό των Τούρκων. Δεν εξακριβώθησαν αι συνθήκαι αιχμαλωσίας του ως και η διαγωγή του κατά τη διάρκειαν ταύτης».

Πρόκειται για το λοχία Αντώνη Χαραλάμπους από την Πάφο και τον Πολύδωρο Πολυδώρου από τον Άγιο Θεόδωρο Αγρού οι οποίοι συνελήφθησαν από τα τουρκικά στρατεύματα τον Αύγουστο του 1974 μετά τη λήξη και του δεύτερου γύρου της τουρκικής εισβολής.

Πιθανόν το ίδιο να αναγράφεται και σε απολυτήρια άλλων στρατιωτών του τάγματος ή άλλων ταγμάτων που πιάστηκαν αιχμάλωτοι κατά τη διάρκεια της εισβολής.

Προσβλητική η αναφορά

Χαραλάμπους και Πολυδώρου μας δήλωσαν ότι νιώθουν μεγάλη προσβολή για την αναγραφή του συγκεκριμένου κειμένου και ότι απαίτηση τους είναι να γίνει η αναγκαία διόρθωση.

Ο Π. Πολυδώρου τόνισε χαρακτηριστικά ότι ο ίδιος παρόλο που είχε τραυματιστεί στον πρώτο γύρο της εισβολής επέστρεψε στη μονάδα του και στάλθηκε στις διάφορες επιχειρήσεις μαζί με άλλους συναδέλφους του.

Από την πλευρά του ο Α. Χαραλάμπους τόνισε ότι για τον ίδιο είναι πολύ προσβλητική αυτή η αναφορά αφού αποδεδειγμένα πολέμησε και στον πρώτο και στον δεύτερο γύρο της εισβολής και πιάστηκε αιχμάλωτος πολέμου.

Σημειώνεται ότι οι δύο συνομιλητές μας είχαν πολεμήσει στους χώρους που ήταν ταγμένο το 361 Τ.Π., εγκαταλείφθηκαν από μερίδα ελλαδιτών αξιωματικών τους, περιλαμβανομένου και του διοικητή τους.

Όπως πιστοποιούν οι στρατιώτες του 361, μετά τη διάλυση τους ενώθηκαν ξανά ως μονάδα στην Αγλαντζιά και στη συνέχεια στάλθηκαν μαζί με ολόκληρο το Τάγμα στην περιοχή Παχυάμμου της Κερύνειας για αντιμετώπιση της δεύτερης εισβολής.

Όταν τα ξημερώματα της 14^ης Αυγούστου δέχθηκαν επίθεση από τα τουρκικά στρατεύματα οι επικεφαλής ελλαδίτες τους εγκατέλειψαν και πάλι αφήνοντας μόνους τους στρατιώτες να τα βγάλουν πέρα.

Οι στρατιώτες ομαδικά ή μεμονωμένα προσπαθούσαν να σώσουν τον εαυτό τους. Κάποιοι τα κατάφεραν, κάποιοι όχι.

Πολλοί συνελήφθησαν από τα τουρκικά στρατεύματα και εκτελέστηκαν εν ψυχρώ, όπως φάνηκε από τους ομαδικούς τάφους που ανακαλύφθηκαν από την ΔΕΑ τους τελευταίους μήνες.

Κάποιοι άλλοι, πιο τυχεροί, όπως οι Χαραλάμπους και Πολυδώρου πιάστηκαν αιχμάλωτοι και στάλθηκαν στις φυλακές της Τουρκίας με ότι αυτό συνεπάγεται.

Έμειναν στις φυλακές των Αδάνων και της Αμάσιας μέχρι τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο αντίστοιχα οπότε μαζί με άλλους αιχμαλώτους ελευθερώθηκαν και επέστρεψαν στην Κύπρο.

Με παράπονο ο Αντώνης Χαραλάμπους τονίζει ότι παρά την προδοσία παρέμεινε στη θέση του και πολέμησε μέχρι την τελευταία στιγμή που πιάστηκε αιχμάλωτος και διερωτήθηκε αν αυτό δεν είναι άξιο λόγου.

Συνέχιση της θητείας.

Τόσον αυτοί όσο και άλλοι πρώην αιχμάλωτοι υποχρεώθηκαν να υπηρετήσουν ξανά στην Ε.Φ. αφού δεν τους δινόταν απολυτήριο.

Έγιναν αρκετές προσπάθειες για να απολυθούν κυρίως από τον φόβο ότι αν ξαναπιαστούν αιχμάλωτοι θα μπορούσε να εκτελεστούν.

Έφτασαν μέχρι και τον πρόεδρο Μακάριο ο οποίος συμφωνούσε ότι θα έπρεπε να απολυθούν όμως ο τότε αρχηγός της Ε.Φ. τους περιφρονούσε λέγοντας τους ότι αντί να σταθούν και να πολεμήσουν παραδόθηκαν στους Τούρκους σαν... γυναικούλες!

Αυτό ο Π. Πολυδώρου το συνδέει με την όλη στάση της ηγεσίας του στρατεύματος καθώς και με

Υπόσχεση για διαγραφή

Πριν από χρόνια, σύμφωνα με τον κ. Πολυδώρου, σε μια συνεστίαση τέθηκε το αίτημα τους στον τότε αρχηγό της Εθνικής Φρουράς τον κ. Δήμου ο οποίος είχε δηλώσει ότι η σχετική αναφορά πρέπει να διαγραφεί από τα απολυτήρια.

Ωστόσο τίποτε δεν έγινε και το θέμα τέθηκε ξανά το 2006 όταν συζητούνταν στην Επιτροπή Άμυνας της Βουλής θέματα που αφορούσαν τους αιχμαλώτους πολέμου.

Σε εκείνη τη σύσκεψη, σύμφωνα με τον κ. Πολυδώρου ήταν παρόν ο τότε υπαρχηγός της Ε.Φ. Σάββας Αργυρού ο οποίος αντέδρασε αρνητικά στην εισήγηση για διαγραφή λέγοντας ότι αν διαφοροποιηθεί η κατάσταση θα σταλούν λανθασμένα μηνύματα στο στράτευμα και θα προκληθεί αντίδραση ή διαμαρτυρία απ’ όσους πολέμησαν με θάρρος!!!

Δηλαδή, διερωτήθηκε ο κ. Πολυδώρου, αυτός που τραυματίστηκε στον πρώτο γύρο της εισβολής και ξαναπήγε πίσω για να πολεμήσει δεν επέδειξε θάρρος;

Τι θέλουν να μας πουν, τόνισε, ότι είμαστε κατά κάποιο τρόπο προδότες;

Σημείωσε ακόμα ότι πέρσι συναντήθηκε με τον τέως υπουργό Άμυνας Φώτη Φωτίου ο οποίος δήλωσε άγνοια του συμβάντος. Ωστόσο επέδειξε προθυμία να υπάρξει διόρθωση. Όμως μέχρι την ημέρα που παρέδωσε το υπουργείο στον διάδοχο του δεν είχε γίνει τίποτε.

Θέσαμε υπόψη των δύο συνομιλητών μας τη δήλωση του προέδρου του Συνδέσμου Αιχμαλώτων Πανίκκου Φιλίππου ο οποίος μας ανέφερε ότι δεν υπάρχει θέμα αφού το ΓΕΕΦ ενημερώθηκε πριν από χρόνια και είχε λεχθεί ότι όσοι κατείχαν τέτοια απολυτήρια θα μπορούσαν να μεταβούν στο ΓΕΕΦ και να γίνει διόρθωση.

Και οι δύο συνομιλητές μας τόνισαν ότι δεν έχουν ενημερωθεί για κάτι τέτοιο, παρόλο που ο κ. Πολυδώρου διετέλεσε μέλος του Συμβουλίου του Συνδέσμου.

Στην Επιτροπή Άμυνας

Το θέμα αυτό αναδείχθηκε μέσω του ραδιοσταθμού Άστρα και τέθηκε ενώπιον του προέδρου της Επιτροπής Άμυνας Γιώργου Βαρνάβα και του βουλευτή του ΑΚΕΛ και μέλους της Επιτροπής Κώστα Κώστα, οι οποίοι εξέφρασαν έκπληξη για το γεγονός.

Όπως ανέφεραν πρώτη φορά άκουγαν για το θέμα αυτό το οποίο χαρακτήρισαν ως απαράδεκτο.

Μάλιστα ο κ. Κώστα τόνισε ότι το 361 Τ.Π. πλήρωσε βαρύ τίμημα από την προδοσία του 74, ακόμα και σήμερα θάβει λείψανα στρατιωτών του και ότι είναι πολύ άδικο να συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Βαρνάβα και Κώστα δήλωσαν ότι με την επανέναρξη των εργασιών της Βουλής τον ερχόμενο Σεπτέμβριο θα θέσουν το θέμα προς συζήτηση στην Επιτροπή Άμυνας.

ΈΤΣΙ ΓΡΑΦΕΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ;

·         Αμφιλεγόμενες μαρτυρίες παρουσιάζονται ως γεγονότα

·         Μαρτυρίες στρατιωτών του 361 Τ.Π. καταρρίπτουν τους ισχυρισμούς του διοικητή του τάγματος Δ. Χάντζου

Ένα από τα τάγματα της Εθνικής Φρουράς που είχε τα περισσότερα θύματα κατά την τουρκική εισβολή είναι το 361 Τ.Π.

Τα περισσότερα θύματα (νεκροί και αγνοούμενοι) σύμφωνα με ισχυρισμούς των στρατιωτών του Τάγματος, φαίνεται ότι προκλήθηκαν από τη στάση του διοικητή του Τάγματος αντισυνταγματάρχη Δημήτριου Χάντζου ο οποίος, σύμφωνα με τους ίδιους ισχυρισμούς  όχι μόνο απέτυχε να διοικήσει το Τάγμα κατά τη διάρκεια της τουρκικής επέμβασης, αλλά το εγκατέλειψε κατ’ επανάληψη.

Αυτές τις μέρες ο Φιλελεύθερος κυκλοφόρησε ένα δίτομο βιβλίο με τίτλο «1974, Μάρτυρες και μαρτυρίες», μέσα στο οποίο καταγράφεται μονομερώς η άποψη του τότε διοικητή του Τάγματος Δημήτριου Χάντζου, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι περί του αντιθέτου οι ισχυρισμοί των στρατιωτών του τάγματος του.

Η ευθύνη των ακαδημαϊκών

Εάν ισχύουν οι ισχυρισμοί των στρατιωτών, θεωρούμε διπλά απαράδεκτο το ότι η συγκεκριμένη αναφορά περιλήφθηκε σε ένα βιβλίο που επιμελήθηκε ακαδημαϊκός όπως ο Αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Ο κ. Παπαπολυβίου όφειλε, να κάνει έρευνα πριν δημοσιεύσει τα κείμενα του και όχι να αρκεστεί στην αντιγραφή από τα βιβλία του Δ. Χάντζου ο οποίος ηρωοποιεί τον εαυτό του, γράφοντας ένα σωρό αστήρικτα και αναληθή, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς εν ζωή στρατιωτών του τάγματος.

Τα ψεύδη του Δ. Χάντζου

Ο κ. Παπαπολυβίου ανακυκλώνει μία σειρά από ψευδής ισχυρισμούς – σύμφωνα πάντα με τις μαρτυρίες των στρατιωτών του 361 Τ.Π. – του διοικητή του 361 Τ.Π. και θεωρεί δεδομένα τα όσα ο Δ. Χάντζος καταγράφει.

Θα σχολιάσουμε ορισμένες από τις αναφορές που καταγράφονται στο βιβλίο του Φιλελεύθερου, στη βάση των μαρτυριών των στρατιωτών του τάγματος του.

Το πραξικόπημα

Ο Δ. Χάντζος αναφέρεται στο πραξικόπημα λες και ήταν κάτι ξένο προς αυτόν. «Σήμερα, αν δεν γινόταν το πραξικόπημα, στον σταθμό διοικήσεως του τάγματος θα είχαμε πολύ δουλειά», γράφει στο βιβλίο του Φιλελεύθερου.

Ξέχασε ο κ. Χάντζος ότι ηγήθηκε τμήματος του τάγματος που πήγε για να φρουρεί την καμένη αρχιεπισκοπή;

Ξέχασε τη χαρά που σκορπίστηκε μεταξύ των αξιωματικών του και του ίδιου όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα;

Οι πρώτες ώρες της εισβολής

Ο Δ. Χάντζος αναφέρει ότι ειδοποιήθηκε στις 4.30 από την Γ’ ανωτέρα ότι θέαθηκαν τουρκικά πλοία στη θάλασσα.

Ρίχνει ευθύνες στους στρατιώτες του 2^ου λόχου που έδρευε στην Αλωνάγρα ότι δεν τον είχαν ειδοποιήσει αλλά δηλώνει έτοιμος για αντιμετώπιση οποιουδήποτε περιστατικού.

Ωστόσο αυτό δεν είναι αλήθεια. Ακόμα και όταν ξεκίνησε η εισβολή δεν είχε επικοινωνήσει με κανένα λόχο του τάγματος  του.

Ισχυρίζεται ότι διέταξε επιστράτευση εφέδρων αλλά μέχρι και τις 6 το πρωί δεν είχε εμφανιστεί κανένας! Αν είναι δυνατόν.

Σε άλλο σημείο αναφέρει ότι η μονάδα του δεν αιφνιδιάστηκε αφού από την προηγούμενη είχε παρατηρηθεί τοποθέτηση σημαιών από τουρκοκύπριους σε διάφορα σημεία.

Αυτό περιέχει δόση αλήθειας. Η πραγματικότητα όμως λέει, σύμφωνα με τις μαρτυρίες στρατιωτών του τάγματος, ότι οι μόνιμοι αξιωματικοί καθησύχαζαν ότι δεν τρέχει κάτι.

Λίγο πιο κάτω ο Δ. Χάντζος γράφει ότι έκανε την σκέψη να τηλεφωνήσει στον 2^ο Λόχο που είχε οπτική επαφή με τη θάλασσα για να δει τι συμβαίνει, αλλά «Δεν προφθαίνω όμως να υλοποιήσω την σκέψη μου. Πάνω απ’ τα κεφάλια μας διαγράφουν κύκλους αεριωθούμενα μαχητικά αεροσκάφη. Στο βάθος προς νοτιοδυσμάς, ακούγονται εκρήξεις βλημάτων. Η εισβολή έχει αρχίσει...

Ο διοικητής του 361 Τ.Π. δεν αναφέρει ότι σε καμιά περίπτωση έδωσε διαταγή για να ανοιχθεί πυρ εναντίον των τουρκικών αεροπλάνων.

Όπως δήλωσαν χαρακτηριστικά στην εφημερίδα μας στρατιώτες του τάγματος, τη διαταγή «άρξαστε πυρ» δεν την άκουσαν ποτέ.

Το ίδιο έγινε και όταν ξεκίνησε η ρίψη αλεξιπτωτιστών, όπου ψευδώς και πάλι ισχυρίζεται

Αποκρύβει ακόμα ότι η οποιαδήποτε ενέργεια έγινε οφειλόταν αποκλειστικά στην πρωτοβουλία των ίδιων των στρατιωτών.

Τα όπλα δούλευαν καλά!

Ο διοικητής του τάγματος ρίχνει ευθύνες στους εφέδρους οι οποίοι όπως λέει, ενώ είχαν καλεστεί από τις 4.30 το πρωί, μέχρι τις 6 το πρωί δεν είχαν εμφανιστεί!

Και πώς καλέστηκαν οι έφεδροι, ποια ώρα και για ποιο λόγο όταν ο ίδιος θεωρούσε ότι έκαναν άσκηση και δεν έδωσε διαταγή για να ανοιχθεί πυρ;

Μετά από αυτά περιγράφει με λογοτεχνικό τρόπο την πτώση των αλεξιπτωτιστών γράφοντας ότι ο στόχος ήταν ανεπανάληπτος και ότι «Τα όπλα των φυλακίων μας δουλεύουν καλά. Και ασφαλώς προκαλούν σοβαρές απώλειες σε νεκρούς και τραυματίες στον εχθρό».

Ούτε εδώ λέει την αλήθεια.

Ξέχασε ότι 20 μέρες πριν το πραξικόπημα αντικαταστάθηκαν τα αντιαεροπορικά του τάγματος με παλιά ρώσικα αντιαεροπορικά που στην 3^η σφαίρα πάθαιναν εμπλοκή;

Πέραν τούτων, όταν γύρω στη 1 μετά το μεσημέρι οι αλεξιπτωτιστές κατέλαβαν την Αλωνάγρα και ενώ το τάγμα μετρούσε ήδη αρκετούς νεκρούς, ο Δ. Χάντζος γράφει στο βιβλίο του ότι μέχρι και την επομένη ημέρα το Τάγμα του κρατούσε τις θέσεις του στην Αλωνάγρα. Γράφει μάλιστα ότι επικοινωνεί και με το διοικητή του λόχου!

Εύλογα εγείρεται το ερώτημα πώς επικοινώνησε με τον διοικητή του 2^ου λόχου όταν ο ασυρματιστής ονόματι Μιχάλης Μιχαήλ έπεσε νεκρός από βλήμα όλμου και ο ασύρματος δεν λειτουργούσε;

Θα πούμε στον κ. Χάντζο και στον κ. Παπαπολυβίου ότι ο διοικητής του λόχου αναγκάστηκε να στείλει πεζό τον στρατιώτη Αδάμο Κούτρα να βρει το τάγμα και να ζητήσει ενισχύσεις, όμως στο τάγμα δεν υπήρχε τίποτε!

Εγκατέλειψε το Τάγμα

Όταν ο κ. Παπαπολυβίου επικαλείται το βιβλίο του Δημήτριου Χάντζου θα έπρεπε – και ως ακαδημαϊκός που ασχολείται με την έρευνα – ότι ο διοικητής εγκατέλειψε το τάγμα και τους στρατιώτες του στο έλεος του εισβολέα.

Εγκατέλειψε του στρατιώτες του στην Αλωνάγρα, κατά τον πρώτο γύρο της εισβολής και κατά τον δεύτερο γύρο στην περιοχή Κλεπίνης – Παχυάμμου της Κερύνειας.

Μαρτυρίες για τον βίο και την πολιτεία του Δ. Χάντζου δίνουν και στρατιώτες άλλων ταγμάτων που βρέθηκαν με το 361 στην περιοχή Παχυάμμου.

Στις 3-8-2012 δημοσιεύθηκε στη «Χαραυγή» άρθρο στρατιώτη της 120 ΛΒΟ ο οποίος αναφέρει χαρακτηριστικά ότι «Ο κύριος αυτός δεν ανησυχούσε, ούτε είχε σχέδιο δράσης, Επιστρέψαμε στην πρώτη γραμμή απογοητευμένοι από την ανικανότητα και την ανευθυνότητα των ηγητόρων μας. Στην πραγματικότητα ολόκληρη η γραμμή από την κορυφή του Πενταδάκτυλου μέχρι τη θάλασσα δεν είχε ένα στρατιωτικό διοικητή για να συντονίζει το μέτωπο (…) το 361 ΤΠ ήταν τοποθετημένο στον αυτόματο πιλότο ή καλύτερο στο έλεος των Τούρκων».

Και σε άλλο σημείο «Οι άνδρες του 361 ΤΠ δεν ειδοποιήθηκαν από το Διοικητή τους για να συμπτυχθούν. Υποχώρησαν αργά το απόγευμα στην Κλεπίνη όπου αντιστάθηκαν».

Αυτές οι μαρτυρίες έπρεπε να ληφθούν υπόψη από τον κ. Παπαπολυβίου πριν επικαλεστεί το βιβλίο του Δ. Χάτζου και πριν τον παρουσιάσει σαν ήρωα.

Επίσης θα πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα, αν ο Δ. Χάντζος έκανε τόσο αριστοτεχνικούς και αποτελεσματικούς χειρισμούς, τότε πώς δικαιολογούνται οι 90 και πλέον νεκροί και αγνοούμενοι του τάγματος του;

Το οποίο τάγμα του κατέχει τα πρωτεία στους νεκρούς και τους αγνοούμενους;

Επαναλαμβάνουμε ότι το σύνολο των αναφορών μας στηρίζεται στους ισχυρισμούς και τις μαρτυρίες των (τότε) στρατιωτών του 361 Τ.Π.