Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2011

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Οι μεγαλύτερες αναμετρήσεις


Πολλοί θεωρούν ότι οι δημοτικές εκλογές είναι ένας νέος θεσμός για την Κύπρο.
Όμως τα πράγματα δεν είναι έτσι αφού οι εκλογικές αναμετρήσεις για τα δημαρχία εμφανίζονται τη δεκαετία του 1940.
Σ’ αυτή την ιστορική αναδρομή θα περιοριστούμε στις εκλογές που αφορούσαν μόνο τη Λευκωσία, λόγω της μεγάλης σημασίας που ανέκαθεν είχε η πρωτεύουσα.

Οι πρώτες δημοτικές εκλογές διεξήχθησαν επί αγγλικής διακυβέρνησης της Κύπρου στις 21 Μαρτίου 1943.
Σημειώνεται ότι μέχρι τότε οι βρετανοί διόριζαν τους δημάρχους στις μεγάλες πόλεις.

Την 21η Μαρτίου βρέθηκαν αντιμέτωποι για τον Δήμο Λευκωσίας ο διορισμένος από τους βρετανούς δήμαρχος Θεμιστοκλής Δέρβης και ο Γιάννης Κληρίδης.
Ο Δέρβης ήταν επικεφαλής του «Εθνικού Συνδυασμού» ο οποίος ήταν ο συνδυασμός της Δεξιάς με επικεφαλής την Εκκλησία.
Στην αντίπερα όχθη ο Γιάννης Κληρίδης επικεφαλής του «Λαϊκού Συνδυασμού» που υποστηριζόταν από το ΑΚΕΛ.

Από αυτή την αναμέτρηση που πρέπει να αναφερθεί ότι ήταν σκληρή και υπήρχε κάθετη ρήξη Δεξιάς και Αριστεράς, νικητής βγήκε ο Θ. Δέρβης με ποσοστό 58,66%, εκλέγοντας και  τους 8 υποψηφίους του.
Ο Δέρβης είχε στηριχτεί στο έργο που επιτέλεσε ως διορισμένος δήμαρχος και κατηγορώντας τον ανθυποψήφιο του ως συνοδοιπόρο της Αριστεράς.
Ο Ι. Κληρίδης από την πλευρά του κατηγορούσε τον Δέρβη ότι ήταν άνθρωπος των Βρετανών και ότι εκλέχθηκε χάρις στην υποστήριξη που είχε από τις αποικιοκρατικές αρχές.

Το 1946 η Λευκωσία περνά στα χέρια της αριστεράς

Οι επόμενες εκλογές ήταν σημαδιακές για την Αριστερά αυτή τη φορά.
Πραγματοποιήθηκαν τρία χρόνια μετά τις πρώτες εκλογές, στις 26 Mαΐου 1946.
Οι παρατάξεις πρόβαλαν τους ίδιους υποψήφιους, δηλαδή τον Δέρβη και τον Κληρίδη.
Και σ’ αυτές τις εκλογές το κλίμα ήταν έντονο με αλληλοκατηγορίες περί οργάνων των βρετανών και ανθελλήνων!

Και οι δύο υποψήφιοι υποστηρίχθηκαν και πάλι από τις δυνάμεις της Δεξιάς και της Αριστεράς αντίστοιχα.

Ένα από τα συνθήματα που πρόβαλλε ο Ι. Κληρίδης και ο συνδυασμός του ήταν η εθνική ενότητα που τορπιλιζόταν συνεχώς τόσο από τον Δέρβη και γενικότερα από τη Δεξιά και την Εκκλησία.

Ο Δέρβης από την πλευρά του πρόβαλλε τον εαυτό του ως τον σωτήρα της Κύπρου που θα οδηγούσε το εθνικό θέμα στη λύση του.

Νικητής αυτών των εκλογών εξήλθε ο Ιωάννης Κληρίδης, ο συνδυασμός του οποίου εξέλεξε όλους τους υποψήφιους του.

Νίκη της Αριστεράς στους μεγάλους Δήμους

Οι εκλογές του 1946 ήταν ιδιαίτερα σημαντικές αφού η Αριστερά σάρωσε πραγματικά εκλέγοντας τους δικούς της υποψήφιους στους 4 από τους 6 Δήμους.
Έτσι, στη Λευκωσία εξελέγη ο Ιωάννης Kληρίδης, στη Λεμεσό ο Πλουτής Σέρβας, στην Aμμόχωστο ο Aδάμ Aδάμαντος και στη Λάρνακα ο Λύσος Σανταμάς.
O συνδυασμός της Δεξιάς επικράτησε στην Πάφο και στην Κερύνεια με τον Xρ. Γαλατόπουλο και τον Xαρ. Δημητριάδη αντίστοιχα. 

Ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη της Αριστεράς και αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα τόσο για τον Δέρβη και τη Δεξιά γενικότερα όσο και για τους Βρετανούς οι οποίοι διαπίστωναν ότι το ΑΚΕΛ είχε πια ριζώσει μέσα στο λαό και αποτελούσε κίνδυνο για την παντοδυναμία της Δεξιάς (που συνεργαζόταν με τους αποικιοκράτες) αλλά και για την ίδια την αποικιοκρατία.

Οι εκλογές του 1949

Οι επόμενες Δημοτικές εκλογές διεξήχθησαν στις 22 Μαΐου 1949.
Διεξήχθησαν μέσα σε ένα πολύ έντονο κλίμα λόγω και του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα.
Οι εκλογές αυτές είχαν και την ιδιαιτερότητα ότι διεξήχθησαν λίγο μετά την κατάρρευση της Διασκεπτικής που συγκλήθηκε για την εξεύρεση φόρμουλας λύσης του κυπριακού. Σε αυτή συμμετείχε η Αριστερά ενώ η Δεξιά απείχε κατηγορώντας την Αριστερά για προδοσία.
Οι κατηγορίες έδιναν και έπαιρναν μεταξύ των δύο στρατοπέδων και οι δύο παρατάξεις έφτασαν σχεδόν στα πρόθυρα εμφυλίου πολέμου.
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η δραστηριότητα που ανέπτυξε η Εκκλησία πρωτοστατώντας στον αντικομουνιστικό αγώνα.

Το κόμμα του Δέρβη, το Κυπριακό Εθνικό Κόμμα (Κ.Ε.Κ.) πρόβαλλε το σύνθημα – και την πρακτική – του πολέμου σε όλα τα επίπεδα ενάντια στους κομμουνιστές: «καμιά συναλλαγή, καμιά συνεργασία με τους κομμουνιστές». 
Ήταν τότε που κατέβηκε στην Κύπρο και ο Γρίβας, φέρνοντας στο νησί του «Χίτες» του για να διαλύσει την Αριστερά.

Επίσης, μερίδα της Εκκλησίας δεν δίστασε να διαμορφώσει τα συνθήματα της προκειμένου να πλήξει την Αριστερά. Έτσι ο Μητροπολίτης Κερύνειας Μακάριος (Β’) δήλωνε ότι: “Ο αγώνας κατά του κομμουνισμού είναι πλέον επείγων παρά ο αγώνας για Ένωση”  προσθέτοντας μάλιστα ότιουδέποτε θα αγωνιστούμε εναντίον των Άγγλων για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα”.[1]
Μάλιστα οι εφημερίδες έγραφαν: ”Καλύτερα χίλια χρόνια κάτω από τη βρετανική διοίκηση παρά Ένωση με μια κομμουνιστική Ελλάδα”.

Η Δεξιά όρισε ως υποψήφιο της και πάλι τον Θεμιστοκλή Δέρβη.
Η Αριστερά αυτή τη φορά δεν πρόταξε τον Ιωάννη Κληρίδη αλλά τον Γ.Γ. της ΠΕΟ Ανδρέα Ζιαρτίδη.
Είχε προηγηθεί σύγκρουση του Ι. Κληρίδη με το ΑΚΕΛ που τον κατηγορούσε ότι δεν ακολούθησε επακριβώς το πρόγραμμα με το οποίο τον εξέλεξε στη Δημαρχεία.

Σ’ αυτές τις εκλογές ο Δήμος της Λευκωσίας πέρασε ξανά στα χέρια της Δεξιάς και τον Δέρβη.

1953: Αντιμέτωποι Δέρβης και Παπαϊωάννου

Οι εκλογές του 1953 (17 Μαΐου) ήταν οι τελευταίες επί βρετανικής κυριαρχίας.
Βασικοί αντίπαλοι ήταν και πάλι οι συνδυασμοί της Δεξιάς και της Αριστεράς.
Η Δεξιά άφησε ως υποψήφιο της τον Δέρβη.
Η σημαντική αλλαγή από πλευράς Αριστεράς ήταν ότι έθεσε ως υποψήφιο της τον Γ.Γ. του ΑΚΕΛ Εζεκία Παπαϊωάννου.

Νικητής στο Δήμο της Λευκωσίας ήταν και πάλι ο Δέρβης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Δεξιά είχε απορρίψει την πρόταση του ΑΚΕΛ για ένα «μίνιμουμ πρόγραμμα» που στόχο είχε τον σχηματισμό ενιαίου εκλογικού συνασπισμού.
Μάλιστα η Eθναρχία είχε ανακοινώσει ότι δεν αποδεχόταν καμία συνεργασία με τους κομμουνιστές, υποστηρίζοντας ότι «η σύμπραξις, συνεννόησις ή επαφή άμεσος ή έμμεσος μετά των κομμουνιστών είναι ασυμβίβαστος προς την εθνικήν αξιοπρέπειαν και επιζήμια εις τον εθνικόν αγώνα».  

Από το 1953 στο 1986

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εκλογές του 1953 ήτα οι τελευταίες πριν από την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η έναρξη της δράσης της ΕΟΚΑ ανέστειλε τις οποιεσδήποτε εκλογικές διαδικασίες.
Είναι επίσης άξιον αναφοράς ότι από το 1953 στην Κύπρο διεξήχθησαν Δημοτικές Εκλογές το 1986. Σε όλο αυτό το διάστημα οι Δήμαρχοι διορίζονταν από την κυβέρνηση.

Μετά την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι πρώτες δημοτικές εκλογές πραγματοποιήθηκαν στις 25ης Μαΐου 1986.
Διενεργήθηκαν σε 18 δήμους των ελεύθερων περιοχών της Δημοκρατίας, εκ των οποίων οι 11 ήταν νέοι δήμοι που ανακηρύχθηκαν ύστερα από δημοψήφισμα.
Σε αυτές έλαβαν μέρος όλα τα υπάρχοντα κόμμα κάνοντας συνεργασίες μεταξύ τους.
Ωστόσο και πάλι το ενδιαφέρον μονοπωλούσε η Λευκωσία.
Δήμαρχος εξελέγη ο επί σειρά ετών Δήμαρχος Λέλλος Δημητριάδης ο οποίος είχε την υποστήριξη των ΔΗΣΥ, του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ.
Ανθυποψήφιος του ήταν από πλευράς ΑΚΕΛ ο Παύλος Δίγκλης, Γ.Γ. της ΠΕΟ.

Το ίδιο σκηνικό επαναλαμβάνεται και στις εκλογές που ακολουθούν ανά πενταετία όπου τα κόμματα συνάπτουν συμμαχίες διαφορετικές κάθε φορά τόσο όσον αφορά τα συνεργαζόμενα κόμματα όσον και με δημάρχους.



[1] Δημοκράτης 21 Δεκεμβρίου 1947.

12 σχόλια:

ανάκατος είπε...

Ενδιαφέρουσα ανασκόπηση Μιχάλη,
έχεις υπόψη σου άλλες πηγές τζαι αναφορές για περαιτέρω κατατόπιση;
ευχαριστώ
ανάκατος

gregoris είπε...

εγίνουνταν τζιαι πριν την παλμεροκρατία τοπικές εκλογές. με δικαίωμα ψήφου στους άντρες ιδιοκτήτες που είχαν πληρώσει τον κτηματικό τους φόρο. μάλιστα το 1926 στη λεμεσό εσυμμετείχαν τζιαι οι κομμουνιστές τζιαι επιάσαν κάπου 15%. (Λέφκης, 1984, Κατσιαούνης, 2000)
ξεχωριστές ψηφοφορίες ε/κ τζιαι τ/κ με 7 : 3.
με παραταξιακούς συνδιασμούς για τες θέσεις που αναλογούσαν στην κάθε κοινότητα.

τζιαι την οθωμανική περίοδο υπήρχαν εκλογικές αναμετρήσεις. αλλά σίουρα με την σύγχρονη έννοια του όρου πάμεν στην δεκαετία του 40. πάλε ξεχωριστά οι κοινότητες, πάλε μόνον οι άντρες. αλλά νομίζω έφυεν η ιδιοκτησία ως κριτήριο.

Ανώνυμος είπε...

Ευχαριστούμε Μιχάλη.
Προσωπικά πρώτη φορά μαθαίνω για όλα αυτά.
Χρήσιμες και οι πληροφορίες του Γρηγόρη.

Ανώνυμος είπε...

Εν να κατσεται πανω ρε κοτchινοι σημερα χα χα χα χα

arxiepiskopos είπε...

Ανώνυμε 7.38, αμορφωσιά,χυδαιότητα,φασισμός!Αν είσαι και ομοφυλόφιλος,αυτό θα είναι το μοναδικό σου...προτέρημα!

Ανώνυμος είπε...

arxiepiskopos βγάλε το τάγκα να σου χώσω το μάγκα!!!!

Ανώνυμος είπε...

Χθες πήγα να ψηφίσω μόνο για να μην ξεφύγει ο Συναγερμός. Είναι η τελευταία φορά που κάνω αυτό το πράγμα ενώ διαφωνώ κάθετα με την πολιτική του ΑΚΕΛ.
Το ΑΚΕΛ βγάζει τα μάτια του μόνο του και σύντομα θα μαζεύουν τα συντρίμμια τους εκεί στην Εζεκία Παπαϊωάννου.
Όταν αποχώρησε ο Χριστόφιας από την ηγεσία του κόμματος, είχαμε την ευκαιρία να γυρίσουμε σελίδα και να εκλέξουμε έναν άξιο σύντροφο με ισχυρή προσωπικότητα τον Νίκο Κατσουριδη.
Αντίθετα τα μέλη του ΑΚΕΛ ψήφισαν για γενικό γραμματέα τον χάχα Άντρο Κυπριανού. Και γεμίσαμε και με άλλους χάχες όπως τον Ευαγορου, τον Λουκαιδη, τον Λαμαρη τον Μεσση και κάποιους άλλους που δεν ξέρουν να απαντήσουν.
Το ΔΗΣΥ αλωνίζει με τον κάθε παλαβό που έβαλαν για βουλευτή και οι δικοί μας δεν ξέρουν να τους απαντήσουν.
Είχαμε την ευκαιρία να βγάλουμε Γενικό Γραμματέα τον Κατσουριδη και το ΑΚΕΛ να γίνει πιο αποφασιστικό και πιο δυναμικό και τα μέλη επέλεξαν για ηγέτη έναν που χθες στο Μέγα τον έκανε ότι ήθελε ο προδότης Αναστασιάδης.
Να σας ζήσει.
Πριν τις εκλογές τηλεφωνάτε σε εμάς τους αριστερούς για να σας ψηφήσουμε, λες και αν δεν μας τηλεφωνήσετε δεν θα ψηφίσουμε ΑΚΕΛ. Αν είναι με αυτόν τον τρόπο που δουλεύετε ζήτω που καήκαμε.
Επεμβαίνετε στην Ομόνοια, βάλατε για διοίκηση της ομάδας τον κάθε άχρηστο με αποτέλεσμα οι νεαροί οπαδοί της Ομόνοιας να είναι εναντίον σας.
Με την πολιτική που χαράξατε στην Ομόνοια τα τελευταία 4 χρόνια και με τους ανίκανους χάχες που βάλατε στην διοίκηση της, το ΑΠΟΕΛ κάνει ότι θέλει στο παρασκήνιο και η Ομόνοια με την δική σας ανοχή και με τους βαλτούς σας της διοίκησης της οδεύει προς την καταστροφή.
Καταστρέφεται η λαοφιλέστερη ομάδα της Κύπρου και εσείς νομίζετε ότι με το να αισθάνονται αδικημένοι οι οπαδοί της θα συσπειρωθούν γύρω από το κόμμα σας. Είδαμε πως τα πήγαν οι δημοτικοί σύμβουλοι που είναι και μέλη της διοίκησης της Ομόνοιας.
Σταματήστε επιτέλους να επεμβαίνετε με τέτοιο τρόπο στα θέματα της Ομόνοιας. Λες και αν σταματήσετε να το κάνετε, θα χάσετε τους ψήφους από τους οπαδούς της που η συντριπτική τους πλειοψηφία είναι φανατικοί αντιφασιστές και αριστεροί.
Θα έρθει μια μέρα που το ΑΚΕΛ θα πληρώσει για όσα γίνονται στην Ομόνοια, από την βαλτή διοίκηση. Ο κόσμος της Ομόνοιας ήδη άρχισε να ξυπνά.
Βάλτε μυαλό επιτέλους, ανοίξτε τα μάτια σας και δείτε ότι με αυτή την πολιτική σας των ήπιων τόνων οδηγείστε στην καταστροφή. Βγάζετε μόνοι σας τα μάτια σας.
Θα έρθει μια μέρα που θα με θυμηθείτε!!!
- Βάλτε γενικό γραμματέα τον Κατσουρίδη.
- Μην αφήνετε τον κάθε χάχα να βγαίνει στα ΜΜΕ. Υπάρχει ο Κατσουριδης, ο Καραμανος, ο Άριστος, ο Χρίστου που τον συμπαθούν όλοι, η Μαυρου, ο Παπαγεωργιου.
- Σταματήστε επιτέλους να μαντρίζετε την αριστερή νεολαία και να τους μαθαίνετε να κάνουν ότι πει το κόμμα. Το ΑΚΕΛ έχει ανάγκη από προσωπικότητες όχι από ρομπότ. Προσωπικότητες προοδευτικών ανθρώπων για να πάει μπροστά.
- Γίνετε πιο δυναμικοί. Είδαμε που μας οδήγησε η στάση του ΑΚΕΛ τόσα χρόνια και εσείς συνεχίζετε στους ίδιους χαμηλούς τόνους. Μετρήστε όμως και πόσους νεκρούς από τους φασίστες έχουμε εμείς οι αριστεροί από την δεκαετία του 50 και την εικοσαετία 60-80. Φταίει και το ότι ποτέ δεν αντιδράσαμε.
- Ενδιαφερθείτε για τον λαό και υποστηρίξτε αποφασιστικά και με πράξεις τα δίκαια τους.
- Μάθετε επιτέλους να προλαβαίνετε καταστάσεις χρησιμοποιώντας την λογική σας. Αλλιώς θα πάθετε χειρότερα από αυτά που πάθατε στο Μαρί.
- Κάτω τα χέρια από την Ομόνοια. Εξαφανίστε τους βαλτούς σας από την διοίκηση και δώστε την ομάδα στον λαό της.
Έτσι όπως πάτε δεν θα βγάζετε πρόεδρο ούτε σε συνεργασία με το ΔΗΚΟ.

Ανώνυμος είπε...

Ρε Κόκκινε Ιαβέρη, μετά τη λάσπη που ερήξατε εναντίον της ΠΑΣΥΔΥ τζιαι την πανυγηρική διάψευσή σας στις εκλογές της Κυριακής, εν να έσιετε μούτρα να ξανακυλοφορήσετε την Παρα-Γνωμη;Εφάτε τζιαι το Ποντίκι ρε Κόκκινε Ιαβέρη εκαταλάβετε το;Παρεπιμπτόντως.Τζίνες «οι παρακρατικές ακροδεξιές οργανώσεις που εκπαιδεύονται στο Τρόοδος» ίντα που γίνονται;Ακομα εν να προβεί σε αποκαλύψεις η Παρά- Γνώμη.Όξα εν ακόμα μια είδηση (που τις πολλές)που εν βγαλμένη που σενάρια Ακελικής προπαγανδιστικής φαντασίας;

Μιχάλης είπε...

@ ανάκατος

Ναι φίλε μου υπάρχουν πολλές αναφορές σε ιστορικά βιβλία.
Μπορείς και στο διαδίκτυο να βρεις αρκετά στοιχεία από τον Παναγιώτη Παπαδημήτρη στη διεύθυνση http://www.papademetris.net

Μιχάλης είπε...

@ gregoris

Σωστά αυτά που γράφεις.
Ωστόσο ως θεσμός ξεκίνησαν τη δεκαετία του 40.

Μιχάλης είπε...

@ Ανώνυμος 12/20/2011 1:49 πμ

Σεβαστές οι απόψεις σου αλλά διαφωνώ με την προσέγγιση στου σχεδόν σε όλα.
Όσον αφορά την ΟΜΟΝΟΙΑ δεν μπορώ να βοηθήσω διότι η σχέση μου με τα ποδοσφαιρικά είναι όση έχει ένας καλόγηρος με την αστροναυτική.

Μιχάλης είπε...

Τελευταίες ανώνυμε

Δεν περίμενα να πεις ένα καλό λόγο για τη ΓΝΩΜΗ. Ασφαλώς και θα κυκλοφορήσει ξανά την Παρασκευή, διαψεύδοντας όλους εκείνους που νόμιζαν ότι η εφημερίδα ήρθε για να σβήσει μετά από λίγες εκδόσεις.

Με το θέμα ΠΑΣΥΔΥ είχαμε απόλυτο δίκαιο και οι πληροφορίες είναι διασταυρωμένες. Κάτι ανάλογο έγραφε και η Αλήθεια την ίδια ημέρα στη σελίδα 9.

Όσον αφορά τα δημοσιεύματα της εφημερίδας έχουν επιβεβαιωθεί πολλές φορές. Όσο για εκείνο που έχεις έγνοια, περίμενε, κάμε υπομονή…